Fethiye ve Seydikemer Yangınlarında 230 Bin Ton CO₂ Tahmini

Prof. Dr. Mustafa Öztürk, Muğla’nın Fethiye ve Seydikemer ilçelerinde etkili olan orman yangınlarının yalnızca yanan alanlarla sınırlı kalmayan çevresel sonuçlarına ilişkin bir değerlendirme yayımladı.

Öztürk, iki ilçede zarar gören alanın 5 bin hektardan fazla olduğunu belirterek yangınlar sırasında atmosfere önemli miktarda sera gazı, zehirli gaz ve ince partikül yayıldığını ifade etti.

Öztürk’ün hesabına göre yangınlarda atmosfere:

• 230 bin ton karbondioksit
• 15 bin ton karbonmonoksit
• 6 bin 250 ton PM2.5
• 1.500 ton metan

salındı. Öztürk ayrıca yangınların yaban hayatında da kayıplara neden olduğunu belirtti.

Yangın dumanının en ciddi bileşenlerinden biri PM2.5

Öztürk’ün hesabında yer alan 6 bin 250 tonluk PM2.5 tahmini, yangınların insan sağlığı açısından oluşturduğu riski de gündeme getirdi.

PM2.5, çapı 2,5 mikrometre veya daha küçük olan ince parçacıkları ifade ediyor. Dünya Sağlık Örgütüne göre bu parçacıklar akciğerlerin derin noktalarına ulaşabiliyor, kan dolaşımına geçebiliyor ve solunum sistemiyle birlikte kalp-damar sağlığını da etkileyebiliyor.

Dünya Sağlık Örgütü, orman yangını dumanının yalnızca yangın bölgesini etkilemediğini; rüzgârla yüzlerce, hatta binlerce kilometre taşınarak uzak bölgelerdeki hava kalitesini de bozabileceğini belirtiyor.

Karbonmonoksit oksijen taşınmasını engelliyor

Öztürk’ün tahmininde yangınların 15 bin ton karbonmonoksit salımına yol açtığı belirtildi.

Odun ve diğer karbon içeren maddelerin tam yanmaması sırasında oluşan karbonmonoksit, renksiz ve kokusuz bir gaz. Solunum yoluyla vücuda girdiğinde kanın oksijen taşıma kapasitesini azaltabiliyor. Yüksek miktarda maruziyet; nefes darlığı, baş dönmesi, halsizlik ve bilinç kaybına, ağır durumlarda ise ölüme yol açabiliyor.

Zarar hava kirliliğiyle sınırlı değil

Orman yangınları, atmosfere yayılan gaz ve parçacıkların yanında bitki örtüsü, yaban hayatı, toprak ve su kaynakları üzerinde de uzun süreli etkiler bırakabiliyor.

Yangın nedeniyle yaşam alanlarının kaybolması veya parçalanması; bölgede yaşayan memelileri, kuşları, sürüngenleri, böcekleri ve toprak canlılarını etkiliyor. Hızlı hareket edemeyen hayvanlar doğrudan alevlerden zarar görürken, yangından kurtulan canlılar da besin, su ve barınma alanlarını kaybedebiliyor. 

Kesin bilanço saha çalışmalarıyla ortaya çıkacak

Yangınların gerçek çevresel maliyetinin belirlenebilmesi için yalnızca yanan alanın ölçülmesi yeterli değil. Yanma şiddeti, zarar gören orman ve tarım alanlarının dağılımı, kaybedilen ağaç ve bitki örtüsü, topraktaki organik madde kaybı, yaban hayatındaki etkiler ile hava ve su kalitesinin ayrı ayrı incelenmesi gerekiyor.

Fethiye ve Seydikemer yangınlarının ardından hazırlanacak resmî hasar tespitleri, ekolojik restorasyon planları ve yangın sonrası izleme sonuçları; bölgedeki gerçek kaybın ve iyileşme sürecinin ortaya konulması açısından belirleyici olacak.