AFP dünyaya duyurdu: Odysseia’nın izleri İzmir’deki mağaraya çıkıyor

İzmir’in Bornova ilçesindeki Homeros Vadisi’nde bulunan ve Homeros’un Odysseia destanını oluşturduğu yönündeki anlatıyla ilişkilendirilen mağara, Christopher Nolan’ın gişede büyük başarı elde eden The Odyssey filmiyle yeniden uluslararası gündeme geldi. Fransız haber ajansı AFP, Bornova’daki mağaraya ilişkin tartışmayı ve Homeros’un İzmir’le bağlantısını dünya kamuoyuna taşıdı.

Bornova ile Kayadibi arasındaki Bornova Çayı yatağı boyunca uzanan yaklaşık 7 kilometrelik vadide yer alan mağara, nesillerdir bölge halkı tarafından Homeros’la ilişkilendiriliyor. Araştırmacı Altan Altın, mağaranın uzun süredir Homeros Vadisi olarak anıldığını belirtti. Altın, dünyanın dört bir yanından gelen gezginlerin, Homeros'un şiirlerini yazdığına inanılan mağarayı görmek için bölgeyi ziyaret ettiğini ekledi.

Ancak Homeros’un destanlarını tam olarak nerede oluşturduğu bilinmiyor. AFP’nin haberinde de mağarada Odysseia’nın yazıldığına ilişkin kesin bir kanıt bulunmadığı, Homeros’un yaşamı ve eserlerinin oluşumuyla ilgili anlatıların tarihsel bilgilerle mitlerin iç içe geçtiği bir alana dayandığı vurgulanıyor.

Pausanias’ın anlatısı tartışmanın temelinde

Homeros’un İzmir çevresiyle bağlantısına ilişkin en eski anlatılardan biri, MS 2’nci yüzyılda yaşayan Yunan coğrafyacı Pausanias’a dayanıyor.

Pausanias, Smyrnalıların Meles Nehri’nden söz ederken nehrin kaynağında bir mağara bulunduğunu ve Homeros’un şiirlerini burada oluşturduğunun söylendiğini aktarıyor. Bu anlatı, yüzyıllar boyunca Homeros’un memleketi ve şiirlerini oluşturduğu yer konusundaki tartışmaların dayanaklarından biri oldu.

Homeros’un İzmir bölgesiyle ilişkilendirilmesinin bir başka nedeni de antik dönemde kentin Smyrna adıyla bilinmesi. Araştırmacılar, Pausanias’ın sözünü ettiği Meles Nehri ile Homeros’a atfedilen mağaranın günümüzdeki konumunu belirlemeye yönelik çalışmalar yürütüyor.

Nolan’ın filmi tartışmayı yeniden canlandırdı

Homeros’un Odysseia destanını konu alan The Odyssey, Christopher Nolan tarafından sinemaya uyarlandı. Film, Odysseus’un Truva Savaşı’nın ardından evine dönmek için çıktığı uzun yolculuğu anlatıyor. Yapımda Matt Damon, Odysseus karakterini canlandırırken Anne Hathaway, Robert Pattinson, Zendaya, Tom Holland, Lupita Nyong’o ve Charlize Theron da oyuncu kadrosunda yer alıyor.

17 Temmuz 2026’da vizyona giren film, dünya çapındaki ilk hafta sonunda 263,8 milyon dolarlık gişe hasılatına ulaşarak Christopher Nolan’ın kariyerindeki en yüksek açılışa imza attı.

Film kısa sürede 1 milyar dolar gişe sınırını da aşarak Nolan’ın bu seviyeye ulaşan üçüncü yapımı oldu. Böylece Odysseia, yalnızca antik çağın en önemli destanlarından biri olarak değil, 2026 yılında sinemada elde ettiği büyük ticari başarı nedeniyle de yeniden geniş bir kitlenin gündemine girdi.

Bu ilgi, İzmir’de Homeros’la ilişkilendirilen mağaraya yönelik tartışmayı da yeniden görünür hale getirdi. AFP’nin bölgeden hazırladığı haberde, mağaranın Homeros’un Odysseia’yı yazdığı yer olduğuna dair kesin kanıt bulunmadığı özellikle belirtiliyor. Buna karşın mağara, yerel anlatılar, Pausanias’ın aktardığı bilgiler ve Homeros’un Smyrna ile ilişkilendirilmesi nedeniyle tartışmanın merkezindeki yerlerden biri olmayı sürdürüyor.