Ege'de 12 göçmen öldü: Yunan Sahil Güvenliği için bağımsız soruşturma çağrısı

Ege Denizi'nde 19 Ekim'de kamuoyuna yansıyan iki ayrı göçmen faciasında, aralarında bir bebeğin de bulunduğu 12 kişi hayatını kaybetti. Yunanistan'ın Midilli ve Sisam adaları açıklarında meydana gelen olayların her ikisinde de Yunan Sahil Güvenlik unsurları bulunuyordu.

Yunanistan Sahil Güvenlik Komutanlığı, olayların ardından yaptığı açıklamalarda altışar kişinin yaşamını yitirdiğini doğruladı. Ancak göçmen tekneleriyle Sahil Güvenlik unsurları arasında yaşananların bütün yönleri henüz bağımsız bir incelemeyle ortaya konulmadı.

Göçmenlerin Ege'deki yolculuklarını ve hak ihlali iddialarını izleyen Aegean Boat Report ise ölümlerin ardından yaptığı açıklamada, Yunan Sahil Güvenliğinin olası sorumluluğunun bağımsız biçimde araştırılmasını istedi.

Midilli açıklarında Sahil Güvenlik botuyla çarpışma: Altı ölü

Yunanistan Sahil Güvenlik Komutanlığının 19 Ekim tarihli açıklamasına göre, Midilli Adası'nın Agrilia bölgesinin yaklaşık 3,5 deniz mili güneyinde, göçmenleri taşıyan sürat teknesiyle Yunan Sahil Güvenliğine ait bir devriye botu çarpıştı.

Yunan makamları, sürat teknesinin gece seyir ışıkları olmadan ilerlediğini, sesli ve ışıklı dur ihtarlarına uymadığını savundu.

Açıklamada, sürat teknesinin aniden Sahil Güvenlik botuna yöneldiği, devriye botunun kaçınma manevrasına rağmen çarpışmanın meydana geldiği ileri sürüldü.

Çarpışmanın ardından teknedeki bazı kişiler denize düştü. Yunan Sahil Güvenliği, olayda dört erkek, bir kadın ve bir bebeğin hayatını kaybettiğini, sekiz kişinin kurtarıldığını duyurdu.

Kurtarılanlar arasında bulunan 37 yaşındaki Türkiye vatandaşının göçmen kaçakçılığı şüphesiyle gözaltına alındığı belirtildi.

Ancak çarpışmanın nasıl meydana geldiğine ilişkin bu anlatım Yunan Sahil Güvenliğinin açıklamasına dayanıyor. Göçmen teknesinin ve devriye botunun hareketlerinin bağımsız olarak incelendiğine ilişkin bir sonuç henüz ortaya konulmuş değil.

Sisam açıklarında takip sırasında alabora oldu: Altı ölü, üç kayıp

Diğer olay, Sisam Adası'nın kuzeyinde meydana geldi.

Yunan Sahil Güvenliğinin 20 Ekim tarihli açıklamasına göre, Türkiye kıyılarından Sisam yönüne ilerleyen bir sürat teknesi denizde alabora oldu. Olayda beş erkek ve bir kadın hayatını kaybetti.

Yunan makamları, teknenin Türkiye'den hareket ettikten sonra deniz sınırına kadar bir Türk Sahil Güvenlik botunca takip edildiğini ileri sürdü.

Açıklamada, sürat teknesinin Yunan kara sularına girdikten sonra dur ihtarlarına uymadığı ve ani manevra sırasında alabora olduğu savunuldu.

Yunan makamlarının duyurusunda üç kişinin de kayıp olduğu belirtildi. Kurtarılanların sayısına ilişkin açıklamanın başlığı ile metni arasında farklılık bulunduğundan kesin sayıyı aktarmıyoruz.

Kurtarılanlar arasında bulunan 29 yaşındaki İran vatandaşının ise göçmen kaçakçılığı şüphesiyle gözaltına alındığı bildirildi.

Olayın oluş şekli ve Türk Sahil Güvenliğine ilişkin iddia henüz bağımsız biçimde doğrulanmadı.

Aegean Boat Report: Bağımsız soruşturma neden istenmiyor?

İki olayın ardından açıklama yapan Aegean Boat Report, 12 kişinin yaşamını yitirmesi karşısında yalnızca taziye mesajlarının yeterli olmadığını vurguladı.

Kuruluş, Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliğinin (UNHCR) ölümlerden duyduğu üzüntüyü dile getirdiğini, ancak Yunan Sahil Güvenliğinin eylemlerinin bağımsız olarak soruşturulmasını açıkça talep etmediğini savundu.

Aegean Boat Report açıklamasında özellikle şu soruyu gündeme getirdi:

“Yunan Sahil Güvenliğinin eylemleri bu ölümlerde herhangi bir rol oynadı mı?”

Kuruluş, bu sorunun sorulmasının herhangi bir kişiyi veya kurumu peşinen suçlamak anlamına gelmediğini belirtti.

Açıklamada, olayların nasıl meydana geldiğinin açıklığa kavuşturulması için Yunan Sahil Güvenliğine ait seyir kayıtlarının, operasyonel iletişimlerin ve gözetleme görüntülerinin korunması gerektiği vurgulandı.

Hayatta kalanların ifadelerinin de herhangi bir baskı veya müdahale olmadan, bağımsız biçimde alınması istendi.

“Aileler taziyeden fazlasını hak ediyor”

Aegean Boat Report, BM Mülteciler Yüksek Komiserliğinin geçmişte Yunan Sahil Güvenliğinin kurtarma operasyonlarını takdir ettiğini hatırlatarak, can kaybıyla sonuçlanan olaylarda da aynı açıklıkla denetim ve hesap verebilirlik talep edilmesi gerektiğini savundu.

Kuruluşun açıklamasında, BM'nin hükümetlerle çalışma ilişkilerini sürdürme zorunluluğunun, devlet makamlarının eylemlerinin incelenmesini talep etmesine engel olmaması gerektiği belirtildi.

Aegean Boat Report, UNHCR'ye üç temel soru yöneltti: Her iki olay için neden açıkça bağımsız soruşturma çağrısı yapılmadığı, Sahil Güvenlik kayıtları dahil bütün delillerin bağımsız incelemeye açılmasının talep edilip edilmeyeceği ve hayatta kalanların ifadelerinin resmî anlatım kabul edilmeden önce dinlenmesinin sağlanıp sağlanmayacağı.

Kuruluş, açıklamasını hayatını kaybeden 12 kişinin ailelerinin yalnızca başsağlığı mesajlarını değil, olayların nasıl gerçekleştiğine ilişkin yanıtları ve hesap verebilirliği de hak ettiğini vurgulayarak tamamladı.

Ege'deki ölümler hesap verebilirlik sorununu yeniden gündeme getirdi

Ege Denizi'nde göçmenlere yönelik müdahaleler, geri itme iddiaları ve denizde güvenlik güçlerinin uygulamaları uzun süredir insan hakları tartışmalarının odağında bulunuyor.

Yunan Sahil Güvenliği hakkındaki geçmiş hak ihlali iddiaları ile 19 Ekim'deki iki olayın doğrudan bağlantılı olduğu söylenemese de, can kaybıyla sonuçlanan müdahalelerin bağımsız ve şeffaf biçimde incelenmesi talebi bu geçmiş nedeniyle ayrıca önem taşıyor.

Midilli açıklarında bir Sahil Güvenlik botuyla çarpışma yaşandığı, Sisam açıklarında ise takip sırasında bir teknenin alabora olduğu biliniyor. Buna karşılık iki olayın meydana geliş biçimi, kullanılan müdahale yöntemleri ve ölümlerde herhangi bir ihmal veya hukuka aykırı davranışın bulunup bulunmadığı henüz açıklığa kavuşmuş değil.

On iki kişinin ölümü doğrulanmış bir gerçek. Bu ölümlerin nasıl ve hangi koşullarda gerçekleştiğinin bağımsız biçimde ortaya çıkarılması ise hâlâ yanıt bekleyen bir mesele.