Canan Tolon’un eserleri gümrükte balyozla parçalandı

Uluslararası alanda tanınan sanatçı Canan Tolon’un Londra’da düzenlenecek sergiye gönderdiği enstalasyon çalışmasının üç parçası, Dereköy Gümrük Kapısı’ndaki kontrolde parçalandı. Yıllardır atölyesinde muhafaza ettiği buluntu nesnelerden oluşan eserlerin zarar görmesine tepki gösteren Tolon, “Bunlar buluntu işler olduğu için yeniden yapmak mümkün değil. O zaman sahte buluntular oluyor” dedi. Ticaret Bakanlığı ise eserlerin taşıma belgelerinde beyan edilmediğini açıkladı.

Sanatçı Canan Tolon’un İngiltere’nin başkenti Londra’da sergilenmek üzere gönderdiği eserlerin gümrük kontrolü sırasında parçalanması sanat dünyasında gündem oldu.

Londra’daki Dirimart galerisinde 17 Kasım’da açılması planlanan sergide yer alacak enstalasyon çalışmasının üç parçası, Türkiye’den İngiltere’ye gönderildiği sırada gümrük kontrolüne takıldı. X-Ray taramasında iç kısımları görüntülenemeyen üç beton blok, şüpheli bulunarak kırıldı. Eserlere ait metal iskeletlere de el konulduğu belirtildi.

“NİÇİN BUNA BÖYLE TAKILDILAR ANLAMIŞ DEĞİLİM”

Yaşananları sosyal medya hesabından duyuran Canan Tolon, T24’e yaptığı açıklamada olay karşısında şaşkın olduğunu belirtti.

Tolon, eserlerin Bulgaristan güzergâhı üzerinden Londra’ya gönderildiğini ifade ederek, “Türkiye’ye giren çıkan o kadar çok heykel var ki, mermer, taş. Yani niçin buna böyle takıldılar, onu da anlamış değilim. Bulgaristan güzergâhından Londra’ya giden bir enstalasyondu. Bu da enstalasyonun üç parçasıydı. İçini göremedikleri için açmışlar” ifadelerini kullandı.

“BUNLAR YILLARDIR BENDE DURUYORDU”

Parçalanan çalışmaların sıradan beton bloklar olmadığını vurgulayan sanatçı, eserlerin yıllardır atölyesinde muhafaza ettiği buluntu nesnelerden oluştuğunu söyledi.

Londra’daki sergi için bu parçaları özellikle seçtiğini belirten Tolon, “Bunlar hep buluntu işler olduğu için yeniden yapmak mümkün değil. O zaman sahte buluntular oluyor. Bunlar birkaç senedir bende duruyordu. Bu sergiye uygun bulmuştum” dedi.

Galerinin eserlerin yeniden yapılabileceğine ilişkin değerlendirmesine de değinen sanatçı, özgün parçaların yerinin doldurulamayacağını ifade etti.

METAL İSKELETLERİ DE TESLİM EDİLMEDİ

Tolon, eserlerin parçalanmasının yanı sıra metal iskeletlerin de kendisine verilmediğini açıkladı.

Sanatçı, “Bari iskeletini tutalım, çünkü iskeleti önemli, demirden. Ama bu bir kayda geçiyormuş. İskeletini de vermediler” sözleriyle yaşadığı mağduriyeti anlattı.

Nakliye şirketi, güzergâh ve sigorta koşulları konusunda yeterli bilgiye sahip olmadığını da belirten Tolon, bu nedenle kimseyi kesin olarak suçlamak istemediğini söyledi.

Sanatçı, yaşananların yalnızca kendi çalışmaları açısından değil, sanat eserlerinin uluslararası taşımacılığında sanatçılar ve galeriler açısından da önemli bir uyarı olduğunu dile getirdi.

TİCARET BAKANLIĞI: TAŞIMA BELGELERİNDE BEYAN EDİLMEDİ

Olayın ardından Ticaret Bakanlığı Basın Müşaviri Bekir Kaplan da sosyal medya hesabından açıklama yaptı.

Açıklamada, olayın 1 Kasım 2026 tarihinde Dereköy Gümrük Kapısı’nda yaşandığı belirtilerek, X-Ray taramasında şüpheli yoğunluk tespit edilen üç beton bloğun taşıma belgelerinde beyan edilmediği bildirildi.

Blokların sanat eseri veya heykel niteliğinde olduğuna ilişkin gerekli tanımlama ve belgelendirmelerin de evraklarda bulunmadığı ifade edildi.

Kaplan, söz konusu blokların sürücünün rızasıyla kırılarak denetime tabi tutulduğunu belirterek, işlemin beyan edilmiş sanat eserlerine değil, beyan dışı eşyanın güvenlik amacıyla kontrolüne yönelik olduğunu savundu.

SANATÇIYLA GÖRÜŞÜLDÜ

Bakanlık açıklamasında Canan Tolon ile bizzat görüşüldüğü ve yaşadığı mağduriyetten duyulan üzüntünün kendisine iletildiği kaydedildi.

Açıklamada ayrıca sanatçının gümrük süreçleri ve uluslararası taşıma mevzuatının ayrıntılarına hâkim olmadığını ifade ettiği belirtildi. Bakanlık, uluslararası sergilere gönderilen eserlerin niteliği, taşıma bilgileri ve gerekli belgelerinin eksiksiz beyan edilmesi gerektiğini hatırlattı.

OLAY TBMM GÜNDEMİNE DE TAŞINDI

Sanatçı Canan Tolon’un eserlerinin gümrükte parçalanması TBMM gündemine de taşındı. CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay, konuyu Ticaret Bakanı Ömer Bolat’a yöneltti.

Bakan Bolat olayın araştırıldığını belirtirken, Bakan Yardımcısı Sezai Uçarmak eserlerin bir bölümünün kayıtsız olduğunu ifade etti. Akay ise sanat eserlerinin kırılarak incelenmesi yerine teknolojik cihazlarla zarar verilmeden kontrol edilebileceğine dikkat çekti.

Yaşanan olay, uluslararası sanat taşımacılığında gümrük beyanlarının yanı sıra eserlerin korunmasına yönelik denetim yöntemlerini de tartışmaya açtı.