Atina’dan Türkiye’nin deniz parklarına yeni hamle: Ankara’ya demarş hazırlığı

Türkiye’nin Fethiye-Kaş ve Kuzey Ege’de ilan ettiği iki Deniz Milli Parkı üzerinden başlayan Ankara-Atina geriliminde yeni bir aşamaya geçiliyor.

Yunanistan’da yayımlanan Kathimerini gazetesi, 25 Ağustos’ta Atina yönetiminin Türkiye’nin deniz milli parkları konusunda Ankara’ya ve uluslararası kuruluşlara yönelik resmî diplomatik girişimler hazırladığını yazdı.

Habere göre Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Gerapetritis de Atina’nın tezlerini gelecek hafta Avrupa Birliği dışişleri bakanlarının önüne götürecek.

Böylece Türkiye’nin 16 Ağustos’ta yürürlüğe koyduğu Deniz Milli Parkları kararına karşı daha önce Yunan eurovekillerinin Avrupa kurumlarında başlattığı girişimlerin ardından, bu kez Yunan hükümeti doğrudan devreye girmeye hazırlanıyor.

Ankara’ya demarş hazırlanıyor

Kathimerini’nin diplomatik kaynaklara dayandırdığı habere göre Atina, Türkiye’nin ilan ettiği deniz parklarına ilişkin olarak Ankara’ya demarş, yani resmî diplomatik bildirimde bulunmaya hazırlanıyor.

Aynı süreçte Yunanistan’ın kendi tezlerini müttefik ülkelere ve uluslararası kuruluşlara aktarması da planlanıyor.

Ancak 25 Ağustos öğle saatleri itibarıyla Yunanistan Dışişleri Bakanlığının internet sitesinde, söz konusu demarşın gerçekleştirildiğine ilişkin yeni bir resmî açıklama bulunmuyor.

Bu nedenle mevcut aşamada “Yunanistan Türkiye’ye demarş verdi” değil, “demarş hazırlıyor” demek gerekiyor.

Gerapetritis AB dışişleri bakanlarına anlatacak

Kathimerini’nin aktardığı bir diğer gelişme ise dosyanın Avrupa Birliği ayağı.

Habere göre Gerapetritis, Türkiye’nin deniz parklarıyla ilgili Yunanistan’ın tezlerini gelecek hafta AB dışişleri bakanlarına aktaracak.

Avrupa Birliği Konseyinin resmî takvimine göre 1–2 Eylül 2026 tarihlerinde AB dışişleri bakanlarının gayriresmî Gymnich toplantısı gerçekleştirilecek.

Bu nedenle Türkiye’nin deniz parklarıyla ilgili Yunan itirazının önümüzdeki hafta üye ülkelerin dışişleri bakanları düzeyinde yeniden gündeme gelmesi bekleniyor.

Önce eurovekilleri, şimdi Atina hükümeti

Bu gelişme Halikarnas Haber’in daha önce duyurduğu Brüksel girişiminden önemli bir noktada ayrılıyor.

Halikarnas Haber, 21 Ağustos’ta Türkiye’nin Fethiye-Kaş ve Kuzey Ege Deniz Milli Parklarının farklı siyasi gruplardan Yunan Avrupa Parlamentosu üyeleri tarafından AB kurumlarına taşındığını ortaya koymuştu.

Yeni Demokrasi milletvekili Georgios Aftias, Avrupa Komisyonu’ndan Türkiye’ye yönelik Avrupa finansmanının kesilmesini isterken başka Yunan eurovekilleri de ekonomik ve siyasi önlemler talep etmişti.

O aşamada söz konusu girişimler Yunan milletvekillerinin talepleriydi ve Avrupa Birliği’nin Türkiye’ye yönelik aldığı yeni bir yaptırım kararı bulunmuyordu.

Şimdi ise tablo farklı.

Kathimerini’nin bugünkü haberine göre, Türkiye’nin deniz parklarına karşı Yunanistan hükümeti diplomatik kanalları doğrudan kullanmaya hazırlanıyor.

Böylece Fethiye-Kaş’tan başlayan tartışma, Avrupa Parlamentosundaki milletvekili girişimlerinin ardından bu kez devletlerarası diplomasi ve AB dışişleri bakanları seviyesine taşınıyor.

Atina’nın iddiası: “Hukuki sonuç doğurmaz”

Yunanistan’ın Türkiye’nin parklarına ilişkin resmî pozisyonu 16 Ağustos’ta Dışişleri Bakanlığı tarafından açıklanmıştı.

Atina yönetimi, Türkiye’nin ilan ettiği parkların bazı bölümlerinin Türk karasularının ötesine uzandığını ve Yunanistan’ın kendi kıta sahanlığı olarak değerlendirdiği alanları kapsadığını ileri sürüyor.

Yunanistan bu gerekçelerle Türkiye’nin kararının söz konusu deniz alanlarında herhangi bir hukuki sonuç doğuramayacağını savunuyor.

Bunlar Yunanistan’ın hukuki ve siyasi tezlerini yansıtıyor.

Ege ve Doğu Akdeniz’de tarafların deniz yetki alanlarına ilişkin görüşleri ise birbiriyle örtüşmüyor.

Türkiye: 2,34 milyon hektarlık deniz alanı koruma altında

Türkiye, deniz milli parklarını çevre ve biyolojik çeşitliliğin korunmasına yönelik bir adım olarak açıklıyor.

Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğüne göre 2 milyon 170 bin 603 hektarlık Fethiye-Kaş Deniz Milli Parkı ile 174 bin 214 hektarlık Kuzey Ege Deniz Milli Parkı, 16 Ağustos’ta yayımlanan Cumhurbaşkanı kararlarıyla koruma statüsüne alındı.

İki park toplamda yaklaşık 2,34 milyon hektarlık deniz alanını kapsıyor.

DKMP, bunları Türkiye’nin ilk deniz milli parkları olarak tanımlıyor.

Bakanlık ayrıca alanların belirlenmesinde Türkiye’nin Deniz Mekânsal Planlama çalışmalarının temel oluşturduğunu; söz konusu bölgelerin daha önce “Deniz Koruma Alanı” olarak Türkiye’nin Deniz Mekânsal Planlama Haritasına işlendiğini belirtiyor.

Türkiye’ye göre temel hedef denizel biyolojik çeşitliliğin envanterinin çıkarılması, habitatların korunması, izlenmesi ve sürdürülebilir kullanımın sağlanması.

Ankara ile Atina’nın deniz yetki alanı tezleri farklı

Atina’nın Türkiye’nin parklarının bir bölümünü “Yunan kıta sahanlığı” olarak nitelemesi ise Türkiye tarafından kabul edilen bir sınırlandırmaya dayanmıyor.

T.C. Dışişleri Bakanlığının Ege sorunlarına ilişkin resmî görüşünde, Türkiye ile Yunanistan arasında Ege’de 6 deniz mili karasularının ötesindeki kıta sahanlığı sınırının henüz belirlenmediği özellikle belirtiliyor.

Ankara ayrıca Ege’deki sorunların yalnızca kıta sahanlığı ve Münhasır Ekonomik Bölge ile sınırlı olmadığını; karasuları, bazı coğrafi formasyonların statüsü, Doğu Ege Adalarının gayriaskerî statüsü, hava sahası ve arama-kurtarma gibi birbiriyle bağlantılı başlıkların bulunduğunu savunuyor.

Türkiye’nin son dönemde Yunanistan’ın Ege’yi kapsayan mekânsal planlarına verdiği resmî yanıtlarda da kapalı veya yarı kapalı denizlerde tek taraflı tasarruflardan kaçınılması ve kıyıdaş devletler arasında iş birliği yapılması gerektiği vurgulandı.

Bu nedenle Atina’nın yeni diplomatik girişimi, iki ülkenin yıllardır birbirinden farklı okuduğu Ege hukukunu bir kez daha uluslararası platformların gündemine taşıyacak.

Gerapetritis birkaç gün önce sert mesaj vermişti

Yunanistan Dışişleri Bakanı Gerapetritis, 23 Ağustos’ta yayımlanan röportajında da Türkiye’nin deniz parklarını “yasadışı” olarak nitelendirmiş ve bunların Yunanistan açısından hukuki sonuç doğurmadığını savunmuştu.

Gerapetritis, herhangi bir Yunan egemenlik hakkının ihlal edilmesi halinde Atina’nın “uygun her araçla” karşılık vereceğini söylerken, temel hedeflerinin anlaşmazlıkların barışçıl biçimde çözülmesi olduğunu da belirtmişti.

Son açıklamalar, Atina’nın yalnız medya üzerinden siyasi mesaj vermekle kalmayıp dosyayı diplomatik kanallardan da sürdürmeye hazırlandığını gösteriyor.

Deniz parkı dosyasında yeni aşama

Türkiye’nin 16 Ağustos’taki kararından bu yana tartışmanın seyri hızla değişti.

Önce Yunanistan Dışişleri Bakanlığı itiraz etti.

Ardından konu Rodos basınına taşındı.

Yunan eurovekilleri Avrupa Komisyonu ve AB Dış İlişkiler Yüksek Temsilciliğine sorular yöneltti; bazı isimler Türkiye’ye yönelik fonların kesilmesini ve ekonomik önlemler alınmasını istedi.

Şimdi ise Yunanistan hükümetinin Ankara'ya ve uluslararası kuruluşlara yönelik diplomatik girişimleri gündemde.

Ancak şu aşamada Avrupa Birliği'nin Türkiye'nin deniz milli parklarına karşı aldığı yeni bir yaptırım veya kısıtlama kararı bulunmuyor.

Önümüzdeki kritik tarih ise 1–2 Eylül.

Atina'nın Türkiye’ye karşı tezlerini AB dışişleri bakanları önünde nasıl ortaya koyacağı ve diğer üye ülkelerden nasıl bir karşılık göreceği, Fethiye-Kaş’tan başlayan deniz parkı tartışmasının bir sonraki aşamasını belirleyecek.